Một số kinh nghiệm nuôi và chăm sóc chim chào mào hay.

Chào Mào hiện nay đang được giới chơi chim ưa chuộng vì giá thành chim bổi rẻ lại dễ thuần nên phong trào chơi chim chào mào ngày càng lên cao , phải kể đến là cả nước đều chơi chim chào mào nên rất có nhiều cuộc thi chim hót hay chim đẹp . Và cũng có nhiều hội quán chơi chim chào mào được thành lập trên khắp đất nước .

Phong trào chơi chim là vậy nhưng chắc ai đã hiểu hết về giống loài chim này và cũng như cách chăm sóc chim về chế độ dinh dưỡng cũng như tiếng hót của chim .

Xin chia sẻ một kinh nghiệm nhỏ rồi các AE khác bàn thêm: Bình thường phải mất khoảng 9-12 tháng nuôi và tập dợt thì mới có được một con chào mào để chơi. Các giai đoạn có thể chia ra như sau:

Bước Thứ nhất :

 Chim bổi mới bắt về: mất 3 tháng để "trấn an", tập cho ăn cám, bước đầu làm quen với "kiếp tù chung thân". Giai đoạn này konf gọi là giai đoạn thuần dưỡng chim.  Giai đoạn này thì rất cực và bực, phải trùm áo lồng thường xuyên chỉ để hé 1 khe nhỏ thôi, hạn chế tối đa việc tiếp xúc với nó, hạn chế việc di chuyển lồng chim, cứ để nó tự thích nghi, rồi hé dần áo lồng ra. Sau 3 tháng nó đã bắt đầu sổ đều, nhưng còn rất nhát, tuy nhiên được như thế là nó đã vượt qua thử thách lớn nhất rồi. Chơi môn nào cũng khổ nên chúng ta phải kiên nhẫn nhé .

Bước Thứ hai :

 Sau 3 tháng quân trường, nó phải làm quen với môi trường mới, chế độ ăn uống mới, bạn phải tiếp xúc với nó nhiều hơn, cho tắm nhiều hơn, treo lồng nhiều chỗ ... Mỗi lần cho ăn bạn cho ăn ít thôi, để hết sạch mới cho thêm thức ăn vào, giai đoạn này tối kỵ việc để cóng cám hoặc trái cây thừa mứa trong lồng - việc này hơi khó thực hiện - con chim của bạn phải luôn luôn đói nhưng không được chết đói. Bạn phải làm cho nó hiểu là "mỗi khi bạn đến gần lồng chim là chỉ để cho ăn" dần dần nó sẽ cảm thấy bạn không nguy hiểm, thậm chí nó có thể còn mừng húm khi nom thấy bạn. Làm được như vậy, thêm 3-5 tháng nữa là nó đã tương đối dạn dĩ rồi. Giai đoạn này là giai đoạn tiền chim hay hay dở sẽ bộc lộ ở giai đoạn này để chúng ta quyết định có thể gắn bó với em nó hay thả nó về với thiên nhiên .

Bước Thứ Ba :

Giai đoạn này là lúc chúng ta đã chọn đc chú chim nuôi và gắn bó với nó rồi , nhưng cũng cần phải nuôi chăm sóc và thuần dưỡng em nó thêm vài mùa lông nữa mới có thể ra đứng trường ở các hội thi chim được.

Sau quá trình trên thường thì chim sẽ thay lông, đây là thời điểm chăm sóc đặc biệt vừa cung cấp năng lượng cho đợt thay lông mất 2-3 tháng, vừa dự trữ năng lượng cho việc tập dượt, đấu đá sau khi thay lông xong. Chế độ chăm sóc chim trong thời gian thay lông thì chắc tôi không bàn thêm nữa. Sau khi xong lông (xong hẳn nhé - khi nào cho chim tắm xong khoảng 3-5 phút là lông chim khô, bóng mượt) là bắt đầu chế độ tập dượt. Lúc này nếu treo một mình thì chim của bạn đã sổ cả ngày rồi, nhưng nó cần đi thi thố tài năng, qua mỗi đợt như vậy, nết chơi của nó sẽ đa dạng dần lên, chim sẽ dữ dằn hơn, nó sẽ dần trổ hết bài mà khi đứng một mình nó không "thi triển". 

Cách dượt thì cũng đơn giản, ai cũng biết rồi - là xách chim đến nhừng tụ điểm tập trung nhiều chim cùng loại. Nhưng có điều bạn lưu ý là những lần đầu đem chim đi, bạn phải tủ kín áo lồng lại, tuyệt đối không cho nó nhìn thấy chim khác, chỉ cho nghe thôi. làm như vậy khi trở về nhà nó rất xung (tất cả bài vở của nó, nó sẽ tập dượt, ôn luyện ở nhà, sau khi đi dượt về, chứ không phải ở tụ điểm dượt chim đâu) Mỗi tuần mở áo lồng cho nó nhìn ngắm chiến hữu khoảng 2 lần mỗi lần khoảng 10-15 phút là đủ nhưng phải để xa, không được xáp gần. Cứ tập dượt như vậy khoảng 2-3 tháng là em nó xung lắm lắm, thậm chí có khi nó còn bố láo hơn cả chim sành nhưng bạn phải thật kiên trì nhẫn nhịn phải giữ nguyên chế độ tập dượt như vậy tuyệt đối không cho sáp chim mà chỉ cho mở áo lâu hơn, để thời gian dượt lâu hơn dần lên thôi. Nhiều người do bị khích mà làm bể một con chim đang xung cũng vì vậy lý do là: tuy nhìn thấy chim xung vậy thôi, nhưng đó là xung xổi, khác xa với chim sành nó có tinh tướng riêng của nó. mấy ku xung xổi mới lên nhìn bố láo bố lếu thế thôi chứ bị nẹt sợ một lần là coi như đi đứt cả quá trình chăm sóc tập dượt gian khổ. Đây là thời điểm hưởng thụ của chủ chim. Ở quầy thì chim ra dáng ra giọng đấu đá, về nhà thì ức chơi đủ bài vở. Chim cứ xung như vậy mà giữ được 2-3 mùa lông thì gọi là chim sành. 

Kinh nghiệm về chọn Quy chim cu gáy

Cách xem lông quy trên cánh chim .

Lông quy là gì ? Lông quy là phần lông nhỏ có, to có ... lông mọc đầy trên hai cánh chim cu, coi vậy mà chúng cũng có rất nhiều hình dáng khác nhau, đã được các nghệ nhân đúc kết lại và đặt tên cho nó để dễ bề phân biệt nào là: Quy me, quy ốc, quy liễn, quy bìa tên, quy hổ…v.v .. đủ loại, tùy vào mỗi vùng mà có những tên gọi khác nhau.... nhưng nếu ta chỉ nhìn qua những cọng lông quy mà đánh giá đó là con mồi hay, hay con mồi dở là không đúng vì theo tôi nghĩ

Lông quy chỉ tượng trưng cho bộ xương của con chim mà thôi, bộ xương ấy cấu tạo ra sao, có liền lạc hay không? Có vững trãi và rắn chắc hay không?.... Cũng y như khi ta bồng con gà nòi trên tay vậy, xương lườn gồ lên lòng bàn tay dài và sâu (lườn tàu) thân mình rắn chắc như cục sắt nguội ta biết ngay con gà này có nội lực rất tốt ..... còn chim cu thì sao? Vì bộ lông của chúng quá bở nên ta không thể bồng chúng lên mà rờ mà nắn được nên chúng ta chỉ đánh giá chúng qua những cọng lông quy mà thôi.

Tùy theo đặc điểm của từng Vùng mà lông quy của chim có nhiều màu sắc khác nhau ! Sau đây mình xin giới thiệu một số loại Quy phổ biến cho mọi người cũng xem nhé .

1. Quy me :
- Lông quy có hình dạng giống lá me nên dân gian gọi là quy me cho dễ nhớ .
* Ưu điểm :
- Chiếm đa số , dễ chơi , ít chứng , nuôi mau dạn . Đa phần được các nghệ nhân ưu tiên chọn nuôi làm mồi và được nuôi nhiều nhất .
- Sống nhiều ở khu vực ruộng vườn .
* Khuyết điểm :
Khi vào rừng sâu , rừng rậm , rừng già thì nhát , có con không dám gáy .

2. Quy bìa tên :
Là loại lông phía trong nhỏ , thân lông dài , phần cuối lông thường phình to .
Chim có quy loại này thường hay chứng . Khi thì gáy gù rất hay nhưng lúc chứng thì khó trị , không có cách nào chọc ghẹo cho nó gáy được . Nên các bậc cao niên thường không chọn nuôi loại chim có Quy bìa tên này .

3. Quy hổ :
Là loại lông quy to , phía cuối thường hơi nhọn . Vệt mực trong lông thường rất đậm .
* Ưu điểm :
Thường rất dữ khi nuôi thành mồi , không sợ các loài chim khác trừ Bồ cắt . Treo đâu cũng gáy , trong rậm ngoài trống đều như nhau .
* Khuyết điểm :
Loại chim có quy hổ này thường sinh sống ở trong rừng sâu nên tính nhát và nuôi rất lâu nổi . Có con nuôi đến 9 - 10 năm mới thành mồi .

4. Quy chẻ :
Là loại lông phần cuối chẻ ra làm hai . Loại này thường chứng nên không được ưa chuộng .
Chúng ta đã hiểu đôi nét về phần lông trên mình chim cu gáy . Bây giờ Hong_sam sẽ hướng dẫn thêm về cách coi lông quy :
Lông quy là phần lông nhỏ , vừa , to sếp thứ tự trên đôi cách chim cu gáy . Thông thường thì cánh bên trái lông quy thường mọc dầy hơn cánh bên phải .
Lông quy nhiều hay ít thì tốt ? Ta nên chọn loại nào đây ? Theo kinh nghiệm của Hong_sam thì : Lông quy đóng càng khít càng tốt , các lớp lông chồng lên nhau càng dày càng tốt . Nó tượng trưng cho khung xương của chim cu gáy , chim có bộ xương nhiều khít , liền lạc hay nói cho dễ hiểu là cho có bộ " Mình đúc " , nhìn vào là thấy có một sức mạnh đang tiềm ẩn bên trong . Loại chim có bộ mình đúc thường rất bền gáy từ sáng đến chiều . Khi đã thành mồi thì bẫy ngày này sang ngày nọ vẫn không xuống sức . Được Hong_sam ưa tiên chọn hàng đầu .
Quy thì cũng được chia làm nhiều loại chẳng hạn như : Quy phóng , quy kèm , Quy tam tần _ Quy tứ tần . Lần sau Hong_sam sẽ trình bày tiếp vấn đề này .
01. Quy Tam tần : Tại sao gọi là quy tam tần ?
Như các bạn cũng biết chim cu gáy có nhiều lớp lông quy chồng lên nhau và phủ trên cánh , thoạt nhìn vào ta sẽ không phân biệt được đâu là " Tần là lớp ", nhưng qua bài viết này các bạn sẽ hiểu rõ về nó .
- Loại chim có Quy tam tần phổ biến nhiều nhất và chiếm đa số .
+ Tần thứ nhất : Các bạn nhìn thật kỹ thì thấy sát bên mép cánh có một lớp lông nhỏ chồng lên nhau , có con chồng ít , có con chồng nhiều , nhiều lớp na ná tương đồng với nhau . Tần lông này dày hay thưa cũng nói lên độ dồn kèm , phóng của con mồi . ( Lần sau Hong_sam sẽ chuyên sâu vào vấn đề này ) .
+ Tần thứ hai : Lớp lông này nằm sát tần thứ nhất và có độ chồng phủ thưa hơn hay nói cách khác là lông này chồng lên lông kia không khít bằng tần thứ nhất ( dài hơn ) . Cũng có 3 đến 4 lớp phủ lên nhau .
+ Tần thứ ba : Là tần lông nằm sát phần đuôi cánh , tần này thường chỉ có một đến 2 lớp lông .
Lưu ý : Chim có Quy tam tần vẫn hay nhưng có độ bền không bằng chim có quy Tứ tần . Chơi vài năm là xuống phong độ , có con còn 7 phần , có con còn 5 phần , có con bỏ bổi luôn .
02. Quy Tứ tần : Có nơi còn gọi là Quy phủ bì .
Ngoài 3 tần ở trên Chim có quy Tứ tần thường thêm vài lớp lông ở phần cuối tạo thêm một Tần ở đuôi cánh , nhìn vào thấy lông muốn phủ lên cuối cánh .
Chim có quy Tứ tần là con chim rất bền bĩ và thường có bộ mình bắp chuối và dài đòn , chơi mãi vẫn không xuống phong độ . Các bậc cao nhân thường ưu tiên chọn . Nói thì nói vậy nhưng loại này cũng khá hiếm , ngàn con có một .
Phải có duyên lắm mới sở hữu được .

Tóm lại trên đây là một số kinh nghiệm cho việc chọn quy chim cu gáy các bạn có thể tham khảo và áp dụng cho việc chọn ra những con chim hay cho bản thân mình !

Kinh nghiệm về chọn cườm chim cu gáy

Chim cu gáy có nhiều loại cườm nhưng không phải ai cũng biết về nó .

1. Cườm một dây : 

Khi ta nhìn vào bộ cườm thì thấy từ trên xổ xuống từng đường cườm một , hàng này song song hàng kia đi từ trên ót xổ xuống vai . 

Loại chim cườm một dây này phải kết hợp với cườm đá ( tức là cườm trắng to ) , dưới chân cườm sát vai đi một đường cườm vàng sát phía dưới , khổ cườm phải to vuông , cườm dồn phía trước và xà xuống trước ức . Nếu có những tiêu chuẩn trên thì con này chắc chắn gù nhiều . 

* Lưu ý : Loại chim cườm một dây kết hợp với cườm đá thường gáy giọng Sấm đồng hoặc Son đồng . 

2. Cườm hai dây : 

Cũng giống như Cườm một dây khi ta nhìn vào có hai hàng cườm song song sát nhau , gần như chồng lên nhau . Nhưng khi nó gù thì thành hai hàng rõ rệt . 

Loại cườm hai dây này phổ biến nhất , nếu nó kết hợp cườm vàng cao hơn 2/3 khổ cườm thì chim có nước " Sa cầu nhịp cánh " rất siêu dụ cả con chim mái . Loại này thường gù không liên tục . Khi đụng bổi sáp mặt gù chừng 10 hơi thì chuyển sang thúc vài hơi sau đó lại gù tiếp chứ không gù la phanh hết hơi này đến hơi nọ . 

3. Cườm ba dây : 

Loại này thuộc dạng quý hiếm , trong cuộc đời chơi chim cu của Hong_sam chỉ gặp được hai con . 

Khi ta nhìn vào bộ cườm thì chỉ thấy có một dây nhưng khi chim Gù thì nở ra ba dây . Loại này thì gù vô địch . Nên tìm mà nuôi ... 

4. Cườm lộn xộn , cườm bể nát : 

Không có hàng lối gì cả đóng bua xua . Nhưng nếu cứ có ba , bốn hạt chụm lại một chổ giống như hoa mai thì gù không thua gì cườm ba dây . 

* Kết luận : 

Nhìn chung dù là mồi một dây , hai dây , ba dây hay bể nát thì khổ cườm phải to vuông . Cao tận ót xà xuống tận ức phía trước , phía sau phủ xuống vai , cườm vàng phải nhiều mới tốt . Chim có bộ cườm như vậy mới gù nhiều .

Sau đây là một bài thơ và cũng là một cẩm nang về cách chọn và xem cườm cho chim cu gáy các bạn có thể tham khảo để mình hiểu rõ hơn về từng đặc tính cũng như nước chơi của từng chú chim cu gáy.

Cườm cao, thòng xuống ức lồi,

Hạt cườm chi chít, đóng dày tới biên,

Loại này gù đấu siêng năng,

Chim chưa tới cội đã gù giòn tan.

Cườm cao phân lối thẳng hàng, 

Nhưng cườm thưa thớt thì gù không căng,

Loại này mời gọi thì hăng,

Chơi chưa hết nước lại hay bỏ chừng.

Chơi cu trọng nhất ở cườm,

Màu vàng phủ kín gọi là huỳnh kiên.

Còn không phải có nền cườm, 

Vàng chơi bền chặt, đỏ thì hung chim.

Con nào cườm trắng phau phau,

Nhìn trên như dưới nuôi rồi uổng công,

Loại này kém hẳn cườm thưa,

Không thì cố chọn anh nào cườm đen,

Cườm đen đừng chọn lọ nồi,

Cườm đen nhàn nhạt loại này đích danh.

Tóm lại chơi chim gì hay nuôi con gì các bạn phải nên tìm hiểu về nó trước , để có kinh nghiệm nuôi và cũng nhận biết được những điểm hay và giở của chim

Ẩn tướng chim cu gáy

 Chúng ta sẽ cùng khám phá những điểm nhận biết một số chim cu gáy hay .

Chơi chim cu gáy nhiều chưa chắc là ta đã hiểu hết về chúng một loài chim mộc mạc mà lại rất gần gũi với con người. Bời vậy dân gian mới có câu ở đời có bốn cái ngu mà trong đó có một cái liên quan đến loài chim này . 

Có lẽ nhiều khi chúng ta đi chơi , đi dạo hoặc đi rẫy ta vô tình thấy , nhưng nhiều khi vẫn bỏ qua những con chim ẩn tướng hoặc có những người đã nuôi rồi nhưng lại không có thiện cảm với nó hoặc vì một lý do nào đó ta thấy chúng xấu đem thả hoặc đem cho nhưng vô tình không biết chúng là những con chim ẩn tướng vô cùng hay , khi biết rồi có lẽ đa muộn mất .

Về ẩn tướng thì có thể chia làm bốn loại sau .

1. Ẩn về giọng gáy : 

Giọng gáy của chim cu thường na ná nhau về vần điệu ... chỉ khác nhau về âm ( thổ - kim - đồng - sấm ) ... nên khi ta muốn phân định được ta phải thật tập trung lắng nghe thật kỹ thì ta vẫn thấy có sự khác biệt dù chỉ là điểm nhỏ thôi ... Theo như Nguyên chim nghiệm thì những con chim ẩn về tiếng gáy đều ở dạng khá hay ( dù cho tướng mạo có xấu xí ) . 

- Cục -cục - cù , cục - cục - cù .... gáy rất nhanh .... Nguyên tạm dịch là " chụp - chụp - ô , chụp chụp ô " ... loại này đa phần rất hay . 

- Cục - cú - cu - cu ... âm thứ hai " cú " cao vút , âm thứ ba và thứ tư thường ... Nguyên tạm dịch là " Tu quét ki ô " ... loại này con nào cũng xuất sắc ... và rất dà rừng ... không sợ gì cả ... 

- Cục - cu - cú .... hai âm đầu thường , trung bình nhưng âm thứ ba thì cao vút ... cái này Nguyên không giải mã được . 

- Gáy hai giọng : lúc đầu thì gáy rất to ...nhưng khi bổi nhập tàn thì lại gáy nhỏ giọng ... dụ ... có người lại cho là chim gáy " tiếng trống và tiếng mái " .... nhưng nghe thì không đã đúng không các bạn . 

2. Ẩn về giọng gù : 

Chỉ có gù cà lăm là số 1 ... khi nó gù ta nghe như nấc nghẹn , nghẹn ngào cù , cù , cù ... cụ ... cái giọng gù này làm cho bổi tức hay nghe lạ đến chọc ... vây quanh rất đông . 

3. Ẩn về cái cổ khi gù : 

Như các bạn cũng đã biết chim cu gù có các kiểu như sau : 

- Gù cao đầu ... dở cái đầu thật cao bửa xuống ... phát nào ra phát đó .

- Gù thấp đầu hay gù gật gật .... cái đầu nhúc nhích vừa phải . 

- Gù nghiên đầu ... khi nhìn nó cà lĩa , cà lĩa ... 

Còn đây là những ẩn tướng khi gù : 

- Gù thẳng đầu ... cái cổ thẳng đơ , suông được mà vẫn gù được . 

-Gù dấu cổ .... khi nó gù cứ rút cái đầu , dấu dưới bụng , càng gù càng thò đầu sâu vào trong , co vào dưới lườn ... mai bổi vô địch .

- Khi gù dở cánh , khi gù xòe đuôi ... hay dở tùy con . 

4. Ẩn về màu sắc : 

Thông thường thì màu sắc của chim cu hơi na ná nhau , có con có bộ lông hơi sậm một tí , có con sáng hơn một tí ( nhiều nghệ nhân lớn tuổi lại cho rằng những con có màu sắc hơi sậm thì nuôi lâu nổi hơn và nó cũng thường bị bệnh đau mắt hơn ... sau một thời gian dài chiêm nghiệm thì điều này không đúng ... chúng đau mắt là do chúng ta vệ sinh lồng , cóng nước không sạch sẽ chứ không liên quan gì đến màu sắc lông sậm của nó ) ... cũng tùy vào thổ nhưỡng của từng vùng mà chim có màu sắc lông và thân mình khác nhau ... cả ba miền Bắc - Trung - Nam đều khác nhau ... bên cạnh đó lại xuất hiện những con chim có màu sắc lông khác xa với đồng loại ... cái này có lẽ do đột biến nhiễm sắc thể ... có lẽ do tạo hóa ban tặng những hình tượng vô cùng quý và hiếm như anh em trên diễn đàn gọi đó là " hàng độc "... 

- Chim có bộ lông trắng phau hay hơi trắng một tí : những con chim được gọi là " Bạch tạng " này đa phần có mỏ và móng màu hơi đỏ ... ai cũng cho rằng loại này là chim dữ ... Nguyên không biết nó dữ cỡ nào nhưng đa phần khó bắt bổi , chỉ bắt được những con bổi thật dữ ... chứ bổi thường thì không dám lại gần ... có lẽ do bộ lông " độc nhất vô nhị " của nó làm cho bổi mất hồn bay mất . 

- Chim có màu lông gần như đen : loại này sống trong rừng sâu , rất nhác ... lúc trước cũng có người bắt được đem về nuôi 7 năm không nổi sau đó nó bị chết khác ... thật uổng . 

- Chim có bộ lông hơi đỏ nhìn từ xa trông đỏ chót ... loại chim này thường có ở Campuchia .

- Chim xám , chim bông ... hay dở tùy con . 

Còn đây là những ẩn tướng của lông : 

- Ẩn lông trắng nơi vùng đầu : loại này đa phần hay , gáy đủ bài bản , đổi giọng liên tục ... 

- Ẩn lông trắng nơi cánh hay gọi là dán cánh ... những con chim dán cánh thường có nước gù dai dẳng ( gù hậu tốt ) , càng về khuya càng gù dữ ... loại này thường làm bể mồi . Nhưng các bạn nên để ý con có lông trắng dấu hay ẩn vào trong thì hay hơn những con có lông trắng lộ toàn diện . 

- Ẩn lông trắng nơi đuôi và trên mình thì thường .... 

- Ẩn những chấm lông đen tròn nhỏ như những nốt ruồi đen nơi phao ... có người gọi đó là bông đích 

Tóm lại đây là những kinh nghiệm của những bậc tiền bối đi trước chỉ giáo lại. anh em nào lỡ có chơi loài chim dân giã mộc mạc này xin giành chút thời gian tham khảo những điểm hay và đặc biệt về loại chim gần gũi với người nông dân này .

cám ơn các bạn rất nhiều !

Chọn chim cu gáy chuẩn

Cách chọn một chú chim cu gáy để chơi :

Một con chim gáy trống nuôi lâu thường phải gáy đủ 3 loại tiếng sau !

+ Chim Cu Gáy gọi :

Đây là tiếng gáy lúc sáng sớm, buổi trưa hoặc chiều. Giọng gáy này anh em ta vẫn gọi là bổ. Cuc cu cu...cu là bổ tứ. Cúc cu cu…cu..culà bổ ngũ v..v..

+ Chim Cu Gáy trận :

Đây là tiếng gáy mà các nghệ nhân, hoặc người chơi chim gáy có kinh nghiệm dùng để đánh giá con chim hay dở. Chỉ chim trống mới gáy kiểu này cũng có những con mái sắp đẻ nuôi nhốt cũng gáy tiếng trận nhưng tiếng nhỏ và không sung. Một con chim gáy được đánh giá là chim hay khi phải có đủ: chu, lèo, vấp nhưng rất hiếm con gáy nào có cả 3 loại trên !

Khi gáy trận chim nằm xuống sàn lồng chúc đầu xuống và máy nhẹ hai cánh và gáy: cúc cu cu, cúc cu cu liên tục có khi hàng giờ đồng hồ
là khi gáy trận sau ba tiếng cúc cu cu thì thừa hơi và thêm 1 tiếng cu rất nhẹ



++ Chim Cu Gáy Lèo : 

Là khi gáy trận sau ba tiếng cúc cu cu con chim gáy thêm 1 nhịp cục cù cù hoặc cục cù gần giống với tiếng gù nhưng nhanh hơn. VD Cúc cu cu, Cúc cu cu… Cục cù cù. Đa số chim thỉnh thoảng mới ra lèo rất hiếm con có lèo dặm tức là gáy Cúc cu cu, cục cù cù, Cúc cu cu, Cục cù cù liên tục.

++Chim Cu Gáy Vấp :

Khi gáy tiếng trận đột nhiên con chim ngừng như bị ai đó chẹp ngang cổ họng sau đó lại lên tiếng trận bình thường. Vd Cúc cu cu, cúc…….,cúc cu cu
Chim trống gù chim mái hoặc đánh nhau. Đa số chim thường gù: cù …grù . Nhưng có những con chim gù ngắt ra thành 2 nhịp trong cùng 1 hơi gù: Cụ …grù..cù. Gù kiểu này gọi là gù chồng đấu

+ Hình Thể Chú Chim Cu Gáy :

Hình thức phải đẹp, thân mình cân đối, lông sáng màu, đầu nhỏ, mắt bé, ko được lồi, con ngươi đen nhiều, chân cao màu đỏ son đặc biệt lông che kín xuống qua đầu gối,lông hậu nở kéo gần hết đuôi,cườm dầy, hạt đen nhỏ quấn gần như kín cổ thì là đích thị là con cu gáy có hình thức quá đẹp.

Đầu phải tròn, lông đầu màu xanh xám, mắt dữ, vệt lông đen phải kéo dài qua khoé mắt
Thân hình dáng như bắp chuối, ức nở, chót đuôi thu nhỏ lại ( Đuôi vót) Lông ép sát mình, Chân khô (có nhiều vảy môc trắng) Chân màu đỏ tươi là chim non đấy.

Quan trọng nhất là cườm và phao
Nhìn qua cườm ta có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim: các cụ có câu "Kim nổ, thổ vừng" Nổ tức là hạt cươm màu trắng trên cổ chim to tròn chim có cườm này thường gáy giọng kim Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiêù. Chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cổ cũng OK

 Về mầu lông :

- Thường ban đầu quan sát mầu lông của cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả mầu lông mình chim và mầu lông phao chim. Mầu lông phao chim đã được bạn Lộc abc đề cập khá kỹ. Còn mầu lông mình chim người ta phân làm 03 loại:

+ Mã kẻ mực: Mầu lông xám tối, chim dở nhát giong không hay, không nên chọn

+ Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, chim mau nổi, giong thường được nên chơi.

+ Mã sậm tía: là mầu ở giữa 2 mầu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, chim gan, thường làm chim mồi bẫy, chim gáy bất kỳ lúc nào.

Cách phân biệt chim đực- cái :

- Chim đực: 

+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.

+ Mỏ to, gồ.

+ Dáng đứng: khi đứng trên cầu đuôi hay cụp xuống (lưng gù, đuôi cụp). 

+ Xương bụng phía dưới gần hậu môn chụm.

+ Khi gáy: Chim đực có khả năng đảo giọng.

 Mầu chân chim : 

- Thường người chơi cho rằng chim non là chân đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn.

- Chim có móng trắng, được cho là chim hay.

Hình dạng lông cách chim : 

- Có hai loại chính :

+ Loại hình tròn (quy me?) : chim nuôi mau nổi, không bền chim

+Loại hình nhọn đầu (quy tràng rên?) : chim nuôi lâu nổi, những lại bền chim.

+ Âm Giọng Chim Cu Gáy :

Chim gáy có tiếng Thổ có nghĩa là giọng trầm, ấm, (âm thanh ở tần số thấp)
Chim gáy có tiếng Còi có nghĩa là giọng thanh ,cao (âm thanh ở tần số cao)

Chim gáy có tiếng gáy ở giữa 2 thứ giọng trên là gọi là tiếng Pha (Thổ nhiều Còi ít gọi là Thổ Pha hay Còi nhiều Thổ ít gọi là Còi Pha)